Mijn dochter van dertien heeft tegenwoordig een nieuwe televisieverslaving. Jawel, het al sinds heugenis lopende Familiediner. Het programma waarin presentator Bert van Leeuwen familieruzies probeert op te lossen aan de hand van een gezamenlijke maaltijd. Iedere aflevering draait om dezelfde spannende vraag: worden de excuses geaccepteerd en stapt het betreffende familielid wel of niet in de limousine van Bert?

Vorige week moest ik daar ineens aan denken tijdens de eerste online editie van Praktijk Praat. Een gesprek tussen kunstenaars onder leiding van een moderator, oftewel ik. We zoomden in op een terugkerende frustratie die veel kunstenaars herkennen: de ervaring van onzichtbaarheid. Waar bestaat die eigenlijk uit? Is die in elke fase van je loopbaan hetzelfde? Verandert die naarmate je ouder wordt of langer werkzaam bent? En misschien nog wel belangrijker: wat kun je doen als je merkt dat je steeds tegen die onzichtbaarheid aanloopt?

Tijdens de voorbereiding merkte ik dat ik zelf ook genoeg ervaringen paraat had. Niet zo lang geleden reageerde ik op een open call. Laagdrempelig, zo leek het tenminste. Dat sprak me aan. In werkelijkheid was ik er toch zeker drie dagen mee bezig. Een motivatie schrijven, werk selecteren, alles inleveren, later weer ophalen. Het lijkt altijd zo gepiept, maar in de praktijk valt dat vaak vies tegen.

Ik werd afgewezen, aldus de commissie. Zonder toelichting. Zonder erkenning voor de tijd en energie die ik erin had gestoken. Gewoon één zinnetje. Een bevriende kunstenaar, die de organisatie van dichtbij kende, was daar zo verbolgen over dat hij een brief schreef en om uitleg vroeg. Maar die kwam er niet. De commissie gaf nooit redenen voor afwijzing.

Ik voelde me onzichtbaar. En eerlijk gezegd ook behoorlijk gekrenkt.

In mijn hoofd ontstond een fantasie. Wat als er een speciale editie van Het Familiediner zou bestaan voor onzichtbare kunstenaars? Dat er ineens een limousine voor mijn deur zou stoppen. Dat iemand van de commissie uitstapt met welgemeende excuses en vraagt of ik misschien bereid ben in te stappen. Mijn antwoord wist ik direct: alleen als er ook een solo-expositie tegenover staat. Dán ben ik bereid jullie excuses te overwegen.

Met deze fantasie en een licht verzuurde blik op de kunst- en cultuursector begon ik aan Praktijk Praat. Maar het gesprek verliep gelukkig anders dan mijn stemming vooraf deed vermoeden. Natuurlijk ging het over de eenzame kanten van het kunstenaarschap en over hoe onzichtbaarheid die eenzaamheid kan versterken. Maar veel meer nog ging het over veerkracht. Over creatieve manieren om je weg te vinden. Over niet bij de pakken neerzitten.

Het was goed om die energie te voelen. Om een veilige ruimte te ervaren waarin kunstenaars elkaar steunen, inzichten delen en verder helpen. Want de één maakte tekeningen van raadsvergaderingen, terwijl de ander zijn publiek in het buitenland vond. De inventiviteit en eigenzinnigheid die dit vak vraagt, zijn eigenlijk een voorbeeld voor veel meer mensen dan alleen kunstenaars.

Bovenal gaf het gesprek energie. En dat kunnen we allemaal van tijd tot tijd gebruiken.

Op naar de volgende Praktijk Praat.